Trakt Królewski to kilkukilometrowa trasa przez centrum Warszawy, która łączy ze sobą najważniejsze zabytki stolicy. Zaczyna się na placu Zamkowym i ciągnie przez Krakowskie Przedmieście, Nowy Świat, Aleje Ujazdowskie aż do Wilanowa. To nie jest pojedyncza atrakcja do zwiedzenia w godzinę – to cały dzień spaceru, a właściwie dwa lub trzy dni, jeśli chce się zobaczyć wszystko ze spokojem.

Kiedyś tędy jeździli polscy królowie między swoimi rezydencjami. Dziś to główna reprezentacyjna oś miasta, gdzie historia miesza się z codziennym życiem stolicy – studenci spieszą na wykłady, turyści robią zdjęcia, a warszawiacy siedzą w kawiarnianych ogródkach.

Historia Traktu Królewskiego w Warszawie

Początki szlaku sięgają końca XV wieku, kiedy była to zwykła droga prowadząca z miasta na południe, w kierunku Krakowa. Wszystko zmieniło się w 1596 roku, gdy Zygmunt III Waza przeniósł stolicę z Krakowa do Warszawy. Zamek na placu Zamkowym stał się główną siedzibą władzy, a droga prowadząca na południe – trasą królewskich przejazdów do letnich rezydencji.

Kolejni władcy budowali tu swoje pałace. Jan III Sobieski wzniósł willę w Wilanowie. Stanisław August Poniatowski, ostatni król Polski, stworzył Łazienki Królewskie – swoje ulubione miejsce. Przy tej samej drodze magnateria i arystokracja stawiała własne rezydencje. Im bliżej króla, tym lepiej – taka była zasada.

W 1791 roku w murach Zamku Królewskiego uchwalono Konstytucję 3 maja – pierwszą w Europie i drugą na świecie nowoczesną konstytucję. To wydarzenie, które zmieniło bieg polskiej historii.

Po II wojnie światowej większość zabudowy przy Trakcie leżała w gruzach. Niemcy wysadzili Zamek Królewski, zniszczyli pałace i kamienice. Odbudowa trwała dziesięciolecia. Starówka została wpisana na listę UNESCO nie jako zabytek średniowieczny, ale jako przykład niezwykłej determinacji w przywróceniu zniszczonego dziedzictwa. Obrazy Canaletta, które przetrwały wojnę, posłużyły jako wzór do odtworzenia przedwojennego wyglądu ulic.

Co zobaczyć na Trakcie Królewskim

Na placu Zamkowym stoi Kolumna Zygmunta III Wazy – najstarszy świecki pomnik w Warszawie. Tuż obok Zamek Królewski z charakterystyczną wieżą zegarową, z której codziennie o 11:15 rozbrzmiewa hejnał. W środku muzeum z obrazami Rembrandta i wspomnianego Canaletta. Zwiedzanie zajmuje spokojnie dwie godziny.

Krakowskie Przedmieście to najbardziej reprezentacyjny fragment całej trasy. Pałac Prezydencki strzeżony przez cztery kamienne lwy, Uniwersytet Warszawski z pomnikiem Kopernika przed główną bramą, kościoły, w tym Kościół Wizytek i Bazylika św. Krzyża, gdzie w jednej z kolumn spoczywa serce Chopina. Przy każdym kroku coś ciekawego.

Dalej Nowy Świat – ulica, która w latach 90. stała się deptakiem. Kawiarnie, restauracje, sklepy. Latem stoliki na zewnątrz, ruch do późnego wieczora. To tutaj widać, że Trakt to nie muzeum pod gołym niebem, tylko żywa część miasta.

Plac Trzech Krzyży z kościołem św. Aleksandra stojącym na środku ronda. Mało kto wie, że to właśnie tutaj odbywają się msze migane dla osób niesłyszących. Potem Aleje Ujazdowskie – szeroka, zielona arteria z ambasadami i willami w stylu secesyjnym.

Łazienki Królewskie i Wilanów

Łazienki to 76 hektarów parku z pałacami, pawilonami, pomnikami i stawami pełnymi wiewiórek i pawii. Pałac na Wyspie, Stara i Nowa Pomarańczarnia, Amfiteatr na wodzie. Warszawiacy przychodzą tu na niedzielne spacery od pokoleń. Latem przy pomniku Chopina odbywają się bezpłatne koncerty fortepianowe – od maja do września, w każdą niedzielę o 12:00 i 16:00.

Wilanów to koniec trasy. Barokowy pałac Jana III Sobieskiego z ogrodem w stylu francuskim i angielskim. Wnętrza zachowały się w lepszym stanie niż większość warszawskich rezydencji – pałac przetrwał wojnę bez większych zniszczeń. W 1805 roku powstało tu jedno z pierwszych publicznych muzeów w Polsce.

W 1994 roku Trakt Królewski wraz z historycznym zespołem miasta i Wilanowem został uznany za pomnik historii. W 2009 roku na trasie i w jej pobliżu pojawiło się 15 multimedialnych ławeczek Chopina, które po naciśnięciu przycisku odgrywają utwory kompozytora.

Dla kogo jest Trakt Królewski

Trasa sprawdzi się dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu dużo przestrzeni – parki, place, możliwość robienia przerw. W Łazienkach można nakarmić wiewiórki, a dzieci uwielbiają pawie spacerujące swobodnie po alejkach. Miłośnicy historii będą mieli co oglądać przez kilka dni. Osoby szukające po prostu przyjemnego spaceru też nie będą zawiedzeni.

Nie trzeba zwiedzać wszystkiego naraz. Można przejść tylko Krakowskie Przedmieście i Nowy Świat – to około 2 kilometry i dwie godziny spaceru z postojami. Innego dnia Łazienki, jeszcze innego Wilanów. Każdy fragment ma własny klimat i działa jako osobna wycieczka.

Jak zwiedzać Trakt Królewski

Najlepiej zacząć od Zamku Królewskiego i iść na południe. Trasa prowadzi lekko pod górkę, więc w drugą stronę byłoby nieco męczące. Od placu Zamkowego do Łazienek to około 4 kilometry – da się przejść w godzinę, ale z postojami i zwiedzaniem potrzeba 3-4 godzin. Do Wilanowa jeszcze kolejne 6 kilometrów.

Całą trasę można przejechać autobusami linii 116 lub 180 – przydatne, jeśli ktoś zmęczy się w połowie drogi albo chce zobaczyć tylko wybrane punkty. Krakowskie Przedmieście jest wyłączone z normalnego ruchu samochodowego, więc spaceruje się wygodnie.

Warto zaplanować przerwy. Kawiarnie przy Nowym Świecie, ławki w Łazienkach, restauracje przy Alejach Ujazdowskich. Latem można kupić lody i usiąść na którymś z placów. Zimą iluminacje świąteczne zmieniają Trakt w bajkową scenografię.

Informacje praktyczne – ceny i godziny otwarcia

Sam spacer Traktem jest bezpłatny. Płaci się za wejścia do obiektów:

• Zamek Królewski – bilet normalny 30 zł, ulgowy 20 zł (środy wstęp bezpłatny). Otwarty wtorek-sobota 10:00-18:00, niedziela 11:00-18:00, poniedziałek nieczynne.
• Łazienki Królewskie – wstęp do parku bezpłatny, bilet do Pałacu na Wyspie: normalny 25 zł, ulgowy 18 zł. Park otwarty codziennie od świtu do zmroku, pałace mają różne godziny otwarcia w zależności od sezonu.
• Muzeum Pałacu w Wilanowie – bilet normalny 30 zł, ulgowy 20 zł (czwartki wstęp bezpłatny). Otwarte środa-poniedziałek 9:30-18:00 (latem do 19:00), wtorek nieczynne.

Dojazd metrem: stacja Nowy Świat-Uniwersytet (linia M2) wypluwa dokładnie w środku Traktu, przy Nowym Świecie. Do Zamku Królewskiego można dojść stąd w 10 minut na północ. Stacja Politechnika też jest blisko, przy Alejach Ujazdowskich.

Na całą trasę z dokładnym zwiedzaniem trzech głównych rezydencji warto przeznaczyć dwa pełne dni. Pierwszy dzień: Zamek Królewski, Krakowskie Przedmieście, Nowy Świat, spacer do Łazienek. Drugi dzień: spokojne zwiedzanie Łazienek i przejazd do Wilanowa. Jeśli czas jest ograniczony, minimum to Zamek plus spacer Krakowskim Przedmieściem i Nowym Światem – da się zrobić w 4-5 godzin.

Najlepiej unikać weekendowych poranków latem, kiedy na Starówce i Krakowskim Przedmieściu roi się od wycieczek. Wczesne popołudnia w dni powszednie bywają spokojniejsze. Łazienki są przyjemne o każdej porze, ale w niedziele przy pomniku Chopina zbiera się sporo ludzi na koncerty.